Verslagen en vrij proza

Romantisch

‘Al het blauw van de hemel’. Die tekst kwam in me op, toen ik op deze zomerse herfstdag na het inzingen nog even de Markt op liep om een kennis als gewaardeerde toehoorder te begroeten. Ik zag de staalblauwe hemel, de fietsgrage windstilte en het druk beklante terras van De Burgemeester. En vreesde het ergste voor de publieke belangstelling. Hoe leeg zou de kerk blijven? Gelukkig viel het achteraf mee.

‘Al het blauw van de hemel’ is een roman waarin een jongeman die aan een onbehandelbare kanker lijdt, in zijn eentje naar het zuiden vertrekt, alles en iedereen zonder enig berichtje achterlatend.

Zo’n vlucht naar de verte was zo’n tweehonderd jaar geleden in de literatuur maar ook in de praktijk een belangrijk thema voor de romantici. Zij waren niet gelukkig waren met het hier en nu en gingen op zoek naar het elders en vroeger om daar een betere wereld te vinden. Denk maar aan: Oh, könnt’ ich fliegen wie Tauben *) dahin, weit hinweg, weit hinweg.

De kleur blauw of een blauwe bloem was daarbij het symbool voor oneindigheid en verte. Fernweh.

Bij al dat blauw van de hemel gingen wij – mooi weer of niet – vastberaden een programma uitvoeren van nou net Mendelssohn, die ernaar streefde de klassieken en de romantiek met elkaar te verbinden. Hij zocht naar nieuwe vormen en melodieën, met de thematiek van bijvoorbeeld Bach.

We hebben aan Felix moeten wennen. (Na al die moeite voor hem mag ik hem wel tutoyeren, vind ik.) De Drei geistliche Lieder hebben mij persoonlijk heel wat uurtjes uit de slaap gehouden. Feinde spótten mein! Soll ich trauern?
Hör’ mein Bitten was een oude bekende die vooral bijgeschaafd en in de lak gezet moest worden. Verleih’ uns Frieden werd hoe langer hoe mooier. Bij de uitvoering viel er weinig aan te merken op de eerste stukken. Integendeel, ze klonken prima.

Ik mag hopen dat God zijn zondagmiddagtukkie deed toen we Zum Abendsegen inzetten en dat we Hem met ‘Lord, Lord!’ niet gewekt hebben, want ondanks alle aandacht en toewijding ging het vaak nét niet goed. Maar we kennen Hem: ‘Hij reekend d’uitslag niet, doch telt het doel alleen.’
Bij de herinnering aan Above all praise gaat mijn persoonlijke dank uit naar de tenoren die ervoor zorgden dat de hoge bes, waar ik anders wel enige moeite voor moet doen, nu ineens een makkie bleek te zijn. Halleluja!

Op 3 oktober 1226, op een dag na precies 800 jaar geleden, is Franciscus van Assisi gestorven, eigenlijk de romanticus avant la lettre. Hij verliet zijn steenrijke, luxueuze omgeving en ging in lompen gekleed en met droog brood in zijn tasje de mensen onderwijzen over de dingen van het echte leven. Als ze niet luisterden preekte hij desnoods voor de dieren. Vandaar 4 oktober: dierendag.

Toevallig of niet, wij hadden ook een dier in het programma. Der Hirsch.
Felix zou verrast opgekeken hebben als hij had gezien dat Maarten voor de begeleiding van de psalm niet allerlei dure blazers, maar bescheiden en eenvoudige fluiten ingezet had. Alle muzikanten, vijf blokfluitisten, vijf strijkers, een organist, twee solisten en één koor hebben een fantastische Psalm 42 laten horen.
Vol bezieling en muzikale passie hebben we geroepen en gefluisterd: So schreit meine Seele, Gott, zu Dir.

Ik weet zeker: daar mag je de Heer wel voor wakker maken.
Want dat mág Hij niet missen.

De mensen in de kerk vonden het in één woord een klap-stuk.

Albert, 5 oktober 2026.

 

*) Ik vroeg me tijdens het schrijven af, waarom Mendelssohn voor duiven kiest. Na enig zoeken bleek dat Psalm 55, waarop de tekst gebaseerd is, staat:
Gaf mij iemand maar vleugels, zoals die van een duif! Ik zou wegvliegen naar een plek waar ik zou willen blijven.

Maar de keuze van een duif vind ik toch vreemd. Er zijn zoveel vogels die beter zouden passen. Als je dan zo nodig voorgoed wilt vertrekken, moet je geen duif als voorbeeld nemen. Die gaat namelijk niet weg, maar je moet hem wegbréngen. En vervolgens vliegt hij terug naar huis. Dat schiet dus niet op.
En dan hebben we het over een postduif. Een houtduif blijft gewoon hier, ’s zomers en ’s winters. Ze vreten alles op wat wij laten vallen en ’s nachts rusten ze uit in een boom, bij voorkeur een boom waar mijn auto onder staat.
Ik had een zwaluw genomen.